Ahlat'ta kümbetler genellikle kare tabanlıdır. Bir kısmı kare tabandan dört köşe üzerine çıkmış, öyle kapanmış, bir kısmı da biteceği zaman sekizgene geçerek piramit şeklinde kapanmıştır. Ahlat'ta 12 tane silindir gövdeli kümbet bulunmaktadır. Silindir gövdeli kümbetler kare tabandan onikigene geçmiş, 12'yi tekrar yuvarlamış, silindir gövdeyle yükselmiş ve çadır tipi çatı şeklinde kapatılmıştır. İki katlı olarak yapılmışlardır, mezar zemin kattadır, üst kat ise ibadet yeridir

Tahtısüleyman Mahallesinde Postlu mevkiinde bahçe içindeki bu kümbetin kitabesi yoktur. İbrahim Kafesoğlu bu kümbetten “Alimoğlu Hurşit Kümbeti” diye bahsetmiştir. Mezar odası aynalı tonozla örtülmüş olup, onikigen kasnakla silindirik gövdeye geçilmişitir. XIII. yüzyılla tarihlendirilmektedir.

Hasan Padişah Kümbeti’nin hemen kuzeyinde bulunan bu kümbetin üst kısmı bulunmamaktadır. Ya tamamlanmamış ya da üst kısmı yıkılmıştır. Tarzına bakılarak XIII. yüzyıl sonlarına tarihlendirilmiştir.

Fotoğrafları görmek için tıklayınız...

Kümbet 1279’da ölen Hüseyin Timur ile 1280’de ölen Esen Tekin Hatun için yaptırılmıştır.

Bugatay Aka Kümbeti’nin batı tarafındaki bu kümbetin mezar odası manastır tonozu ile örtülmüş olup, mazgal pencereleri ile aydınlatılmaktadır. Kare kaideden silindirik gövdeye onaltıgen kasnakla geçilmiştir. Kümbet içten kubbe, dıştan konik külahla örtülmüştür.

Hüseyin Timur Kümbetinin doğusunda bulunan bu kümbet 1281 yılında ölen Bugatay Aka ile Şirin Hatun için yaptırılmıştır

Kare kaideli mezar odası beşik tonozla örtülmüştür. Kare kaideden, silindirik gövdeye onikigen kasnakla geçilmiş olup, üst mekan içten kubbe, dıştan konik külahla örtülmüştür.

Kare planlı ana mekana sahip kümbet, tek katlı olup, doğudaki bir kapıdan avluya girilir. Türbe kısmı sivri bir kemerle avluya açılır. Kümbet içten kubbe, dıştan piramidal külahla örtülmüştür. Kubbeye geçiş pandantiflerle sağlanmıştır.

Abdurrahman Şerif Beygu, kümbetin XII. yüzyılda, İ.Kafesoğlu ise XVIII. yüzyılda yapıldığını yazmaktadır. M. Sözen ise yapının tarzı itibariyle XIV. yüzyılda yapıldığı kanaatindedir.

Görkemli Meydanlık Mezarlığının kuzeyinde bulunmaktadır. Bulunduğu yer eski Ahlat’ın merkezi konumundadır. Kümbet; tarzı, mimarisinin zarafeti ve abidevi ölçüleriyle Ahlat’ın simgesi durumuna gelmiştir. Kitabesinden, 1481’ de Rüstem Bey oğlu Bayındır için yapıldığı anlaşılmaktadır. Emir Bayındır, Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’ın torunu Rüstem Bey’in oğludur.

Bayındır kümbeti, kare kaide üzerinde, sütunlar ve kemerlerle güneye açılan silindirik gövde ve dışarı doğru taşan basık konik külahıyla diğer kümbetlerden ayrılır.

Kümbet, kitabesine göre 1396-1397 yılında ölen Emir Ali kızı Erzen Hatun için yaptırılmıştır. Diğer kümbetlere nispeten daha zarif ve ince süslemelidir. Yoğun bir taş işçiliği görülmektedir. Bunda da bir kadına ait olmasının payı büyüktür.

İki katlı kümbetin mezar odası çapraz tonozla örtülüdür. Kare kaideden köşelerin pahlanmasıyla onikigen gövdeye geçilmiştir. İçten dairesel planlı kümbet, içten kubbe, dıştan iki kademeli örtü sistemiyle konik bir külahla örtülmüştür.

Tahtısüleyman Mahallesinin güneyinde, Karaşeyh Mezarlığı yanındaki kümbet kitabesinden 1275 tarihi ve Mahmud oğlu Hasan Ali Aka adı okunmaktadır. Hasan Aka, Abaka Han zamanında Ahlat’ı idare etmiştir.

İki katlı kümbetin mezar odası manastır tonozu ile örtülmüştür. Silindirik gövde, içten kubbe, dıştan konik külah ile örtülmüştür. Kümbet anıtsal bir görünüm arz eder.

Ahlat’ın İkikubbe Mahallesinde Çifte Kümbet’in yüz metre kadar güneyinde yer almaktadır. Halk arasında “Keşiş” yada “Tek Kümbet” diye anılır. Ahlat’ın en yalın yapıtıdır. Kitabesi olmadığı için, kimin için ve ne zaman yapıldığı bilinmemektedir. Ancak üslup ve malzemeye göre XIII. ve XIV. yy. arasına tarihlenmektedir. Bu da eserin Karakoyunlular dönemine ait olduğunu göstermektedir. Kare planlı mezar odasının üstünde on iki yüzlü gövde yükselir.

İkikubbe Mahallesinde ana yolun kenarındaki bu kümbet 1967 yılında restore edilmiştir. Tek katlı kümbetin iç mekanı kubbe, dıştan piramidal külahla örtülmüştür. Kitabesi bulunmamaktadır. XV. yüzyılda yapıldığı tahmin edilmektedir.

Ahlat’a girerken yolun sağında, Meydanlık Kabristanı’nın güneyinde uzanan tarlalar ortasında, Van Gölü’ne oldukça yakın bir yerdedir.

Türk sanat ve zevkinin göstergesi olan bu kümbet Ahlat’takilerin en büyüğü olduğu için haklı olarak A. Gabriel tarafından “Ulu Kümbet” olarak adlandırılmıştır. Kitabesi olmadığından yapılış tarihi ve kime ait olduğu kesin olarak bilinmemektedir. Ancak bu kümbetin yanında önceleri bir kümbet daha olup bu kümbet XIX. yy. sonlarında yıkılmıştır. Adı geçen kümbetin “Şadi Aka” ya ait olduğu ve 1273 tarihini taşıdığı tespit edilmiştir. Böylece kümbet XIII. yy.a tarihlenmiştir.

Köşeleri düzlenmiş kare bir kaide üzerinde,çapı yedi metreye yaklaşan silindirik gövde yükselerek mukarnas kornişlere oturan sivri konik bir külahla nihayetlenmektedir. Doğuya açılan kapıdan başka diğer yönlere açılan üç penceresi mevcuttur.

Erkizan Mahallesindeki mezarlığın içinde yer alan bu kümbet kitabesindeki 1222 tarihiyle Ahlat’ın günümüze kadar gelebilen en eski yapıtıdır.Ahlat kümbetleri içinde değişik planda oluşu ile dikkati çeken bu yapıt kümbet mimarisine uygun olarak yapılmış fakat tamamı kare planlı oluşu ile de diğerlerinden ayrılmıştır. Zamanında Şeyh Necmettin zaviyesine vakfedilen çiftlik, bağ ve yonca, bugün ortada yoktur. 1571’de bu emlakin yıllık geliri 550 akçe idi. Kemer boşluğu rozet motifleriyle süslenmiş olan yapı 1968 yılında büyük bir onarım geçirmiştir.

Fotoğrafları görmek için tıklayınız...

Tarih : 11 Eylül 2009 Cuma
Hit : 8948